معرفی تاریخ و جغرافیای نایین/ انارک…

انارک(ناروسینه)

زبان و فرهنگ انارک
انارکی ها، گویش محلی دارند که ریشه در زبان فارسی میانه دارد و جزء گویش هاي نواحی مرکزي ایران محسوب می شود. وجه تشابهش با گویش اردستانی، گزي و میمه اي قابل توجه است. اما قرابتش با گویش نایینی، به خصوص گویش مردم محمدیه به لحاظ ارتباط نزدیکی که دارد بسیار زیاد و اندك تفاوتش در آواها است. از سوي دیگر، شباهت واژه ها و ترکیبات این گویش، با زبان زردشتی را نمی توان نادیده گرفت. لازم به تذکر است که زبان اوستایی، که ریشه در دوران باستان دارد، زبان نیایش مذهبی زردشتیان بوده است. تفاسیر اوستایی پس از اوستا، به زبان فارسی میانه بیان شده است فرزند فارسی باستان است و زبان مردم فارس و کتیبه هاي هخامنشیان به شمار می آید. زبان » که دري زرتشتی تفاوت هاي مهمی با فارسی میانه دارد و هر چند داراي نزدیکی بیشتري با زبان اوستایی است، نمی توان آن را فرزند مستقیم زبان اوستایی دانست».اي نارُوسینَه
این گویش نیز همانند دیگر گویش ها، متأثر از زبان معیار و رسانه هاي گروهی شده و بسیاري از اصطلاحات و واژه هاي خود را از دست داده است. تخریب ساختار مهمترین وسیله ي ارتباطی یک گروه و تضعیف آن، چیزي جز از میان رفتن مرزهاي شناسایی آن قوم نیست که در نهایت به بی ریشگی و بی هویتی منتهی می شود. مگر نه این که اصالت مردم یک آبادي بدون همسایه را باید در ادبیات گفتاري آن ردیابی کرد؟ عامل دیگري که روند زوال گویش را تسریع می کند، خودداري پدران و مادران، از تعلیم آن به فرزندان خویش است که نتیجه اش بیگانه بودن نسل سوم مهاجرین نیم قرن اخیر و نیز ساکنان آبادي با گویش رایج می باشد. گناه این سستی و کوتاهی به گردن پدران و مادرانی است که زبان مادري را هیچ می انگارند و از ابتدا، الفاظ فارسی را بر زبان کودك جاري نداشته باشد. آن ها معتقدند که گویش محلی به ت دریج فرا « فارسی گویی » می سازند تا مشکل گرفته خواهد شد و این باوري است خطا که نادرستی آن بارها به اثبات رسیده است. به همان اندازه که حفظ زبان و تکلم به آن، در میان خانواده هاي انارکی هاي مهاجر در یک صد سال پیش غرور انگیز است، پرهیز از استفاده ي آن در خانواده هایی که در محدوده ي انارك زندگی می کنند می تواند اندوه بار باشد. شهر یا بخشی محروم از امکانات اساسی زندگی که تعداد مهاجرینش بر افراد بومی فزونی گرفته و این افزایش روز به روز گسترده تر می شود آن هم مهاجرینی نه در معیاري مساوي و یک دست بلکه متنوع از لحاظ زبان و فرهنگ و وضعیت اقتصادي و اجتماعی، طبیعی است که نمی تواند در مقابل این هجوم متأثر نباشد. نتیجه ي این تأثیرپذیري سست شدن ارکان زبان بومی و کم رنگ شدن آداب و رسومی است که قرن ها مطابق آن مردم می زیسته و رویدادهاي مهم زندگی شان را براساس ذوق و سلیقه ي خود ثبت و ضبط کرده اند تا به آیندگان منتقل سازند. پایه هاي این انتقال، قصه و شعر است شعر چون حصاري استوار می تواند زبان یک قوم را از آسیب به دور نگاه دارد. زیرا اگر از دل برآید بر زبان جاري می شود و در خاطر ماندگار می گردد. نگارنده، که به انارك عشق می ورزم، سالی چند از عمر خویش را بر این کار نهادم و را در سال ۱۳۷۷ تقدیم انارك دوستان کردم باشد که مقبول طبعشان « اي نارسینه » منظومه ي قرار گرفته باشد. ماندگاري یک گویش با گردش واژگانش بر زبان عامه ارتباط مستقیم دارد نمی توان از پویایی گویشی سخن به میان آورد در حالی که کارآیی مصالحش زیر سؤال باشد. این مصالح واژگانی هستند که اینک پیش از هر زمان دیگر رنگ باخته و از میان رفتن خویش را به نظاره نشسته اند. با از میان رفتن بسیاري از صنایع و مشاغل، اصطلاحات مربوط به آن ها نیز به بوته ي فراموشی سپرده شده است. و این امري اجتناب نا پذیر است. کافی است بگوییم که تنها در زمینه ي شترداري بیش از یک صد واژه، از فرهنگ لغات محلی ما خارج شده و از یاد رفته است. چه باید کرد؟ دست روي دست بگذاریم و شاهد فناي گویش مادري خود باشیم یا راه کارهایی ارائه دهیم تا از سرعت نابودي آن کاسته شود؟ بر اساس این باور، از نخستین سال هاي تدریس در اوایل دهۀ ۴۰ لغات، اصطلاحات و ترکیبات گویش انارکی جمع آوري شد
و حاصل کار در سال۱۳۸۷ در کتابی به نام « فرهنگ کویر » منتشر گردید. در این کتاب که ۴۱۶ صفحه دارد ترتیب لغات و اصطلاحات براساس الفباي فارسی است. در هر صفحه دو ستون باز شده و در سمت راست هر ستون، املاي واژه ها سپس آوانویسی و به دنبال آن معنی لغات همراه با مثالی منظوم یا منثور با حرکات و سکنات آمده است.
برگرفته از: کتاب فرهنگ نایین

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>